დასავლეთის ქვეყნებიდან ბელარუსს 1,500-ზე მეტი სანქცია ადევს. ბელარუსის სანქცირება ევროკავშირმა და აშშ-მა 2006 წლიდან დაიწყეს, როდესაც ბელარუსის პრეზიდენტს ალექსანდრ ლუკაშენკოს და მთავრობის წევრებს სავიზო შეზღუდვა დაუწესეს, თუმცა 2008 წელს სანქციები შემსუბუქდა, 2015 წელს კი მათი უმეტესი წილი გაუქმდა, რადგან მთავრობამ ყველა პოლიტპატიმარი გაათავისუფლა და დასავლეთთან ურთიერთობები გამოასწორა.
2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების გაყალბების, მშვიდობიანი მანიფესტაციების დარბევის, ოპოზიციურ პარტიებსა და ჟურნალისტებზე ზეწოლის გამო ევროკავშირმა, აშშ-მა და სხვა დასავლურმა ქვეყნებმა ბელარუსს, როგორც ინდივიდუალური (პიროვნებებზე), ისე ეკონომიკური სანქციები დაუწესა, მათ შორის შეიზღუდა ევროკავშირთან ვაჭრობა და ფინანსური ტრანზაქციები. სანქციების მომდევნო და ყველაზე მკაცრი ტალღა კი რუსეთ-უკრაინის ომს უკავშირდება, რადგან ბელარუსმა რუსულ ჯარებს უკრაინაზე შესატევად ტერიტორია დაუთმო. ახალი სანქციების დადება 2022 წლის მარტიდან დაიწყო და დღემდე გრძელდება.
დღეს ევროკავშირისგან სანქცირებულია 261 ფიზიკური პირი (ინდივიდუალური სანქცია) და 37 ორგანიზაცია. სანქცირებულია ქვეყნის პრეზიდენტი ალექსანდრ ლუკაშენკო და მთავრობის მაღალჩინოსნები. ინდივიდუალური სანქციები მოიცავს: მოგზაურობის შეზღუდვას, აქტივების გაყინვას და ფინანსების მიღების შეწყვეტას.
ევროკავშირის მიერ ბელარუსისთვის დაწესებული ძირითადი სანქციებია: იკრძალება ბელარუსში შემდეგი საქონლის შეტანა: სამხედრო და ორმაგი დანიშნულების ტექნოლოგიები, მათ შორის, ნავიგაციასა და ავიაციასთან დაკავშირებული, ასევე მდიდრული საგნების შეტანა.
- იკრძალება ბელარუსიდან ოქროს, ბრილიანტის, ჰელიუმის, ნავთობის, ქვანახშირის და სხვა ბუნებრივი მინერალების იმპორტი. დაბლოკილია ბელარუსიდან საგზაო ტრანსპორტის შესვლა. ასევე, ევროკავშირის ცაზე ფრენა ეკრძალება მსხვილ სახელმწიფო ავიაკომპანია „ბელავიას“, ხოლო სხვა ავიაკომპანიებს ევროკავშირში არსებული აეროპორტების გამოყენება აეკრძალათ.
- 4 დიდი ბანკი გაითიშა SWIFT-იდან. აიკრძალა ტრანზაქციების განხორციელება ბელარუსის ცენტრალურ ბანკთან. აიკრძალა ევროში დენომინირებული ბანკნოტების ბელარუსისთვის მიწოდება. ბელარუსის რეზიდენტებს აეკრძალათ ევროპულ ბანკებში 100 ათას ევროზე მეტის შენახვა. შეეზღუდა ცენტრალური ბანკის რეზერვების მართვა.
- საერთაშორისო სახელმწიფო საინვესტიციო ბანკებმა (მაგალითად, მსოფლიო ბანკი, EBRD, EIB) შეწყვიტეს ბელარუსის დაფინანსება.
- აიკრძალა ბელარუსის სახელმწიფო კომპანიებისთვის მომსახურების გაწევა.
აშშ-ის მიერ ბელარუსისთვის დაწესებული ძირითადი სანქციებია:
- 145 პირს, მათ შორის ბიზნესმენებს, პროპაგანდისტებს, მოსამართლეებსა და ელიტის წევრებს აქვთ დაწესებული ინდივიდუალური სანქციები, როგორც სამოგზაურო შეზღუდვა, ასევე ფინანსური სანქციები. სანქციები ვრცელდება მათ მფლობელობაში არსებულ კომპანიებზეც.
- 117 ორგანიზაცია, მათ შორის კერძო კომპანიები არიან სანქცირებული. სანქციების ქვეშაა 6 ბანკი, ავიაკომპანიები, ნავთობკომპანიები, ქარხნები და სხვა სტრატეგიული ობიექტები.
- სანქცირებულია ცენტრალური საარჩევნო კომისია, შინაგან საქმეთა სამინისტრო და უსაფრთხოების სამსახური (KGB).
- სანქცირებულ პირებს დაებლოკათ აქტივები როგორც აშშ-ში, ასევე აშშ-ის გარეთ.
- აშშ-მა ბელარუსში წარმოებულ საქონელზე საიმპორტო ტარიფები 32%-მდე გაზარდა.
- აკრძალა ბელარუსთან ვაჭრობა სამხედრო იარაღით, ტექნოლოგიებითა და მეორადი დანიშნულების საქონლით, რაც შესაძლოა საბრძოლო იარაღში იყოს გამოყენებული. ასევე აიკრძალა ბელარუსთან მდიდრული საქონლით ვაჭრობა.
ბელარუსის მიმართ სანქციები დაწესებული აქვს ასევე გაერთიანებულ სამეფოს, კანადას, ნორვეგიას, ავსტრალიას, იაპონიას, ისლანდიას, შვეიცარიას და სხვა დასავლურ ქვეყნებს. რეალურად, ისინი უერთდებიან ევროკავშირისა და აშშ-ის მიერ დაწესებულ სანქციებს.
ბელარუსის ეკონომიკაში რა მდგომარეობაა, ამის შეფასება რთულია, რადგან ბელარუსის ოფიციალური სტატისტიკა სანდო არ არის. თუმცა, სავალუტო ფონდის ინფორმაციით, რომელიც ძირითადად ბელარუსის ოფიციალურ სტატისტიკას ეყრდნობა, ბოლო 10 წელია, ბელარუსში ეკონომიკური სტაგნაციაა.
