ამერიკის შეერთებული შტატების ახალმა პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა, ქვეყნის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციიდან (WHO) გამოყვანის გადაწყვეტილება მიიღო. ტრამპი მას პანდემიისა და ჯანდაცვის სხვა გლობალური კრიზისების არასწორ მართვაში ადანაშაულებს. ბოლო ინფორმაციით, ქვეყანა WHO-ს 2026 წლის 22 იანვარს დატოვებს.
შეგახსენებთ, აშშ პირველად WHO-დან 2020 წელს გამოვიდა, ორგანიზაციის მიერ კოვიდპანდემიის მართვის პოლიტიკის საპასუხოდ. პრეზიდენტმა ბაიდენმა ეს გადაწყვეტილება 2021 წელს, თანამდებობის დაკავების დროს გააუქმა და ქვეყანა ორგანიზაციაში დააბრუნა.
აშშ ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ყველაზე დიდი ფინანსური მხარდამჭერია, რომელზეც საშუალოდ მისი მთლიანი დაფინანსების დაახლოებით 18% მოდის ხოლმე. WHO-ს ბოლო ორწლიანი ბიუჯეტი, 2024-2025 წლებში, 6.8 მილიარდ აშშ დოლარს შეადგენს. ჯერჯერობით უცნობია, რა მოცულობის დაფინანსება გაიღო ამ წლებში ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, თუმცა 2022-2023 წლების მონაცემებს თუ ჩავხედავთ, მივხვდებით, რომ ორგანიზაციიდან აშშ-ის გასვლა WHO-ს ბიუჯეტს მნიშვნელოვნად შეამცირებს.
Visual Capitalist-მა მოიპოვა მონაცემები, რომლებიც ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ბიუჯეტში 2022-23 წლების ნებაყოფლობით შემოწირულებებს ასახავს. მონაცემებში გათვალისწინებული არ არის სავალდებულო გადასახადები, რომელთა უზრუნველყოფაც WHO-ს წევრ სახელმწიფოებს მოეთხოვებათ.
აღსანიშნავია, რომ საანგარიშო პერიოდისთვის, ნებაყოფლობითმა შენატანებმა მთლიანი დაფინანსების 81% შეადგინა, სავალდებულო შენატანებმა კი – 12%. დანარჩენი 7% სხვა წყაროებიდან დაფინანსებებს მოიცავს.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ბიუჯეტის მონაცემებზე დაყრდნობით, 2022-23 წლებში ჩინეთის ნებაყოფლობითმა შენატანებმა $41 მილიონი შეადგინა, რაც მთლიანი ნებაყოფლობითი დაფინანსების 0.6%-ს წარმოადგენს. ეს თანხა მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდება აშშ-ის მიერ ამავე პერიოდში გაღებულ 1 მილიარდ დოლარს.
გასათვალისწინებელია, რომ ნებაყოფლობითი შენატანები ხშირად კონკრეტული მიზნებისთვისაა განკუთვნილი, რაც WHO-ს მათი გამოყენების თავისუფლებაში ზღუდავს.
რაც შეეხება სავალდებულო შენატანებს, ჩინეთს 115 მილიონი დოლარის გადახდა მოეთხოვებოდა, ხოლო აშშ-ს 219 მილიონი დოლარის. ტრამპის მთავარი არგუმენტი ამ გადახდების წინააღმდეგ არის ის, თუ რამდენჯერ აღემატება ჩინეთის მოსახლეობა შეერთებული შტატებისას.
| კონტრიბუტორი | წილი | მოცულობა | |
|---|---|---|---|
| აშშ | 15.6% | $1.0 მილიარდი | |
| ბილ და მელინდა გეიტსების ფონდი | 12.7% | $826 მილიონი | |
| გერმანია | 11.1% | $723 მილიონი | |
| GAVI | 7.4% | $480 მილიონი | |
| ევროკომისია | 7.2% | $466 მილიონი | |
| Rotary International | 2.7% | $177 მილიონი | |
| კანადა | 2.7% | $174 მილიონი | |
| UN CERF | 2.2% | $140 მილიონი | |
| გაერთიანებული სამეფო | 2.1% | $134 მილიონი | |
| WHO-ს საგანგებო ფონდი | 1.9% | $122 მილიონი | |
| მსოფლიო ბანკი | 1.8% | $118 მილიონი | |
| საფრანგეთი | 1.8% | $116 მილიონი | |
| UNICEF | 1.7% | $111 მილიონი | |
| სხვადასხვა | 1.6% | $107 მილიონი | |
| ნორვეგია | 1.6% | $107 მილიონი | |
| UN MPTF | 1.3% | $84 მილიონი | |
| ირანი | 1.2% | $78 მილიონი | |
| ინდოეთი | 1.2% | $77 მილიონი | |
| იაპონია | 1.2% | $76 მილიონი | |
| საუდის არაბეთი | 1.1% | $72 მილიონი | |
| ნიდერლანდები | 1.1% | $69 მილიონი | |
| დანარჩენი | 19.0% | $1.1 მილიარდი |
