დისტანციური სამუშაო რეჟიმი: რომელი ქვეყნები ლიდერობენ ევროპაში?

დისტანციური მუშაობის პრაქტიკა მსოფლიო ქვეყნებს შორის მნიშვნელოვნად განსხვავებულია, რაც ძირითადად კულტურულ და ეკონომიკურ ფაქტორებს უკავშირდება. სამუშაო მოწყობის გლობალური კვლევის (G-SWA) ფარგლებში გამოკვლეულ 18 ევროპულ ქვეყანას შორის, გაერთიანებულ სამეფოში დისტანციური მუშაობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ფიქსირდება – დასაქმებულები კვირაში საშუალოდ 1.8 დღეს სახლიდან მუშაობენ, რაც ანგარიშში მოხვედრილ 40 ქვეყანას შორის, კანადის შემდგომ, მეორე საუკეთესო მაჩვენებელია.

კვლევის თანახმად, დისტანციურად მუშაობის ტენდენციები COVID-19-ის პანდემიის შემდეგ განვითარდა. კვლევის მეოთხე ტალღა, რომელიც 2024 წლის ნოემბრიდან 2025 წლის თებერვლამდე ჩატარდა, 20-დან 64 წლამდე ასაკის სრულ განაკვეთზე დასაქმებულ პირებს მოიცავს, რომელთაც უმაღლესი განათლება (კოლეჯი ან უნივერსიტეტი) აქვთ მიღებული. მიუხედავად იმისა, რომ დისტანციურად მუშაობის საშუალო გლობალური მაჩვენებელი კვირაში 1.2 დღეს უტოლდება, გამოკითხულ 40 ქვეყანაში მკვეთრად განსხვავებულ შედეგებს ვიღებთ. მაგალითისთვის, კანადაში კვირაში დისტანციურად მუშაობის მაჩვენებელი თუ 1.9 დღეს შეადგენს, სამხრეთ კორეის შემთხვევაში მხოლოდ 0.5 დღეს უტოლდება.

ევროპის განვითარებისა და რეკონსტრუქციის ბანკის წამყვანი ეკონომისტის, ჯევატ გირაი აქსოის შეფასებით, გაერთიანებულ სამეფოში მიღებული მაღალი მაჩვენებელი, გარკვეულწილად ქვეყნის კულტურულ ინდივიდუალიზმს უკავშირდება, რაც ავტონომიურ სამუშაო გარემოში კომფორტთან მჭიდრო კავშირშია. მისივე თქმით, გაერთიანებულ სამეფოში დისტანციური მუშაობის ინფრასტრუქტურისა და ნორმების დანერგვა ხანგრძლივმა და მკაცრმა ლოკდაუნებმაც დააჩქარა.

ევროპის მასშტაბით, გაერთიანებულ სამეფოს ფინეთი (1.7 დღე) და გერმანია (1.6 დღე) მოჰყვებიან. დისტანციურად მუშაობის მაჩვენებლები ასევე შედარებით მაღალია პორტუგალიაში (1.5 დღე), უნგრეთსა და ნიდერლანდებში (ორივე 1.4 დღე). ჩეხეთში, იტალიასა და შვედეთში დასაქმებულები სახლიდან კვირაში 1.3 დღეს მუშაობენ, რაც გლობალურ საშუალო მაჩვენებელზე ოდნავ მაღალია. ხოლო რუმინეთი, ესპანეთი და ავსტრია გლობალურ საშუალო მაჩვენებელს უტოლდებიან, თითოეულის შემთხვევაში კვირაში 1.2 დღეს დისტანციურად მუშაობით. აქსოი ევროპის ქვეყნებში არსებულ განსხვავებებსაც სტრუქტურული, კულტურული და ეკონომიკური ფაქტორების ნაზავით ხსნის.

ამ მხრივ ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი აქვს საბერძნეთს, სადაც თანამშრომლები დისტანციურად კვირაში მხოლოდ 0.6 დღე მუშაობენ. აქსოის განმარტებით, ეს ნაწილობრივ საბერძნეთის ეკონომიკური სტრუქტურით აიხსნება, რომელიც მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული ისეთ სექტორებზე, როგორიცაა ტურიზმი, საცალო ვაჭრობა და სტუმარმასპინძლობა. მსგავსი სამუშაო, ძირითადად, პერსონალის ადგილზე ყოფნას მოითხოვს.

მკვეთრი განსხვავებები შეიმჩნევა სკანდინავიური ქვეყნების მაგალითზეც. მიუხედავად იმისა, რომ ფინეთი ევროპაში მეორე ადგილზეა კვირაში 1.7 დისტანციური სამუშაო დღით, ნორვეგია და დანია მას მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდებიან, კვირაში მხოლოდ 0.9 დისტანციური დღით. აქსოის განმარტებით, ფინეთი შედარებით უფრო ინდივიდუალისტური კულტურით გამოირჩევა, რაც გულისხმობს, რომ აქცენტი სამუშაო და პირადი ცხოვრების ბალანსზე კეთდება. განსხვავებით დანიისა და ნორვეგიისაგან, რომლებიც შედარებით ტრადიციულ მენეჯმენტის პრაქტიკას ინარჩუნებენ.

ევროპის ხუთ უდიდეს ეკონომიკას შორის დისტანციური მუშაობის ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი საფრანგეთს აქვს. საფრანგეთში თანამშრომლები დისტანციურად კვირაში მხოლოდ ერთ დღეს მუშაობენ. თურქეთში ეს მაჩვენებელი 0.9 დღეა, ხოლო პოლონეთში – 1.1.

კვლევის თანახმად, დისტანციურად მუშაობის საერთო დონე გლობალურად შემცირებულია: 2022 წელს ეს მაჩვენებელი კვირაში საშუალოდ 1.6 დღეს შეადგენდა, 2023 წლისთვის კი 1.33 დღემდე შემცირდა. რაც შეეხება 2024-2025 წლებს, ამ პერიოდში დისტანციურად მუშაობის მაჩვენებელმა მცირედით იკლო და კვირაში 1.27 დღე შეადგინა. ანგარიშის მიხედვით, დისტანციურად მუშაობის დონე 2023 წლის შემდეგ შედარებით დასტაბილურდა.